Ubodzy oddają hołd św. Wacławowi

Opis: Obraz namalowany na podobraziu w formie pionowo ustawionego prostokąta. Kompozycja przedstawia św. Wacława, księcia czeskiego przybywającego do ubogich, którzy oddają mu hołd wdzięczni za hojne dary. Scena wielofigurowa, z postaciami w zróżnicowanych pozach. Całość rozgrywa się przed brązowymi ścianami pomieszczenia. Po prawej (od patrzącego) stronie kompozycji widać ścianę z portalem ukazaną w perspektywicznym skrócie. Nad portalem, wysoko, w narożniku kompozycji zawieszona jest półka z naczyniem i zawiązanym workiem. Niżej, na dalszym planie narożnik pomieszczenia. Ściana w głębi, równoległa do płaszczyzny obrazu, częściowo przesłonięta jest przez zawierzony sznur z suszącym się praniem. Blisko lewej krawędzi pola obrazu, u góry wyobrażono przeszklone okno (widoczne dwie prostokątne kwatery, z których dolna jest wyższa, dodatkowo podzielone wąskimi listewkami na mniejsze kwadraty). Za oknem widać pejzaż, m.in. koronę drzewa. Poniżej górnej krawędzi obrazu namalowano białobrązowe obłoki nie wypełniające górnych narożników pola. Na osi tego pola widoczny na ich tle aniołek okryty białą draperią, trzymający w ręce zielony liść. Dla programu całego przedstawienia najważniejsza jest scena na dole. Przez drzwi z prawej (od patrzącego) strony kompozycji wkracza do pomieszczenia św. Wacław wraz ze sługą: starszym mężczyzną z brodą, ubranym w zieloną szatę. Wacław wykonuje lewą nogą krok do przodu, wyraźnie ukazany jest w ruchu. Górna częścią sylwetki i głowa zwrócone są w 3/4 do widza; widoczna twarz mężczyzny w sile wieku, o ciemnym zaroście z brodą i długimi włosami. Prawa ręka świętego zgięta jest w łokciu, dłoń uniesiona pionowo widoczna na wysokości piersi przytrzymuje wiązkę drewna, którą niesie pod lewą pachą, ręką lewą książę przytrzymuje z tyłu, u dołu połę płaszcza. Wacław ma na sobie bogato pofałdowane szaty (wzmagające wrażenie ruchu): zieloną szatę spodnią, czerwony płaszcz z gronostajowym kołnierzem, wysokie brązowe buty a na głowie czerwoną mitrę dołem ozdobioną gronostajem. Wokół głowy świętego bije blask, przy którego świetle weszli do izby. Grupa postaci biedaków wypełnia lewą (od patrzącego) część pola kompozycji (2/3 pola u dołu). Kilka osób zgromadzonych jest wokół prostokątnego stołu umieszczonego u dołu na środku w tej części kompozycji; ustawionego na brązowej podłodze. Na stole zmięty białoszary obrus i brązowe naczynia. Kilka osób widocznych jest z tyłu na dalszym planie, gdzie widoczne głowy wyłaniające się spoza postaci pierwszo- i drugoplanowych. Wśród tych osób zwracają uwagę na pierwszym planie: po lewej (od patrzącego) kucający lub przyklękający mężczyzna pochylający się do stóp świętego, a dalej w prawą (heraldycznie) stronę młoda kobieta o blond włosach, z dzieckiem, siedząca na fotelu przysuniętym do stołu. Za stołem kolejni bohaterowie sceny: kobiety i mężczyźni widoczni w pół postaci zwracający się ku świętemu. Szaty opisanych biedaków w różnych kolorach: szarobiałym, niebieskim, czerwonym, zielonym i brązowym.

Historia: Obraz należy do rozmieszczonego na ścianach nawy cyklu poświęconego dwóm świętym patronom kościoła (i zarazem patronom krajów, z których się wywodzili): Stanisławowi biskupowi krakowskiemu i męczennikowi oraz Wacławowi księciu Czech i również męczennikowi. Omawiane dzieło zostało ufundowane przez znanego śląskiego magnata Christopha Ferdinanda von Nimptsch. Jezuici zlecili w 1706 roku namalowanie obrazu nieznanemu bliżej z nazwiska malarzowi z Opola.

Charakterystyka: Decyzja o wykonaniu dla świdnickiej świątyni wielkich malowideł ilustrujących życie jej patronów była oczywista ze względu na obecny w tym kościele żywy kult liturgiczny wymienionych świętych. Jezuici ufundowali tylko jeden obraz, zaś pozostałe sfinansowali m.in. przedstawiciele śląskiej arystokracji. Do tej grupy należy omawiane malowidło, którego ofiarodawcą był Christoph Ferdinand hrabia von Nimptsch. Obrał on dość typową drogę kariery w służbie Habsburgów, ale dysponował też znaczną fortuną odziedziczoną po przodkach. Obraz, którego powstanie sfinansował, bardzo długo uchodził za dzieło Jeremiasa Josepha Knechtla wymienianego w jezuickich archiwach jako autor obrazów z życia śś. Stanisława i Wacława. Dopiero niedawne badania Emilii Kłody, autorki monografii legnickiego malarza wykluczyły stanowcze jego autorstwo w stosunku do tego dzieła (podobnie sprawa się przedstawia się w odniesieniu do jednego z przedstawień ilustrujących scenę z życia św. Stanisława – Św. Stanisław rozdaje jałmużnę). Oznacza to, że przy wykonaniu serii wielkich obrazów z nawy jezuici zatrudnili jeszcze innego artystę śląskiego. Wreszcie trzeba dodać, że do niedawna błędnie interpretowano temat dzieła, co wynikało zapewne z utrudnionego dostępu do wysoko zawieszonego malowidła.