Św. Małgorzata

Opis: Całopostaciowe, w dużym stopniu pełne, ścięte z tyłu i głęboko wydrążone przedstawienie stojącej Św. Małgorzaty ustawione na konsoli zawieszonej na filarze. Konsola wydatna, ozdobiona od przodu masywnym wolutowym kartuszem poprzedzonym od dołu rodzajem podwieszonej rowkowanej „muszli”. Kartusz z boków dekorowany liśćmi; w jego centrum owalna tablica ze złotym napisem na czerwonym tle: „In honorem | S. MARGARITHA | Virg. Mart.”. Ponad kartuszem górna część konsoli, wieloboczna, profilowana w formie gzymsu, pokryta brązową marmoryzacją. Na górnej powierzchni konsoli dodatkowa podstawa pod figurę w formie grubej płyty (od przodu pośrodku poszerzona przez niewielki występ, o który czubek stopy opiera święta). Małgorzata dość mocno poruszona, o spiralnie skręconej sylwetce, z lewym biodrem wygiętym, z prawą nogą mocno wysuniętą do przodu, ugiętą w kolanie oraz lewą cofniętą, skręcono nieco w bok (wyjątkowo obfite długie szaty świętej, dramatycznie skłębione i mocno pofałdowane w dużym stopniu „ukrywają” w sobie pozycję ciała świętej). Obie stopy postaci widoczne częściowo spod krawędzi szat, odziane w pełne buty. Głowa świętej przechylona jest w tym samym kierunku, w którym wygięte są jej biodra, odwrócona od widza w 3/4. Kobieca, młoda, pociągła twarz o długim nosie, okolona stosunkowo krótkimi włosami; na nich luźno ułożona chusta spływająca na plecy i z przodu na lewy bark postaci. Prawa ręka świętej opuszczona w dół, stykająca się z ciałem, z dłonią odstawioną na zewnątrz (w dłoni poziomo ułożony krzyż o dość długim dolnym ramieniu opleciony liśćmi palmy). Lewa ręka zgięta w łokciu i ułożona poziomo na tle postaci nieco powyżej bioder, z dłonią ukazaną w wytwornym, nieco egzaltowanym geście. Święta ubrana w długie, trudne do rozwarstwienia szaty: spodnią i płaszcz. U dołu, przy prawej nodze świętej, ukazano wspierającego się na tej samej co Małgorzata płycie postumentu, ujarzmionego smoka wznoszącego ku górze lewą łapę i łeb z otwartą paszczą. Rzeźba w białym kolorze polerowanego gruntu z drobnymi złotymi elementami: na konsoli z krawędziami wolutowych form kartusza oraz niektórymi drobnymi listkami; w obrębie figury z bardzo drobnymi elementami (część krawędzi szat, krzyż, obroża smoka i jego pazury).

Historia: Figura jest jedną z dziewięciu rzeźb świętych ustawionych z inicjatywy jezuitów w 1710 roku na konsolach zawieszonych na filarach nawy głównej. Każda z rzeźb ufundowana została przez inną osobę – wykonanie figury Św. Małgorzaty sfinansował świdnicki radny Johann Löffler na pamiątkę kaplicy pod wezwaniem tej świętej przy Bramie Kraszewickiej.

Charakterystyka: Jezuici, aby nawiązać do katolickiej, średniowiecznej przeszłości Świdnicy postanowili, że każda figura przedstawiać będzie patrona jednej z kaplic ustawionych przy bramach prowadzonych do miasta. Wezwanie św. Małgorzaty nadane w średniowieczu jednej z tych kaplic, czego konsekwencją było wykonanie figury świętej, w owych czasach wydawało się oczywiste ze względu na ogromną popularność tej świętej. Była ona najczęściej przedstawiana razem z innymi dziewicami-męczenniczkami: Barbarą, Dorotą i Katarzyną, które określane były po łacinie jako „Virgines Capitales” – „Wielkie [główne, najważniejsze] Dziewice”. Łączy je też to, że nowsze badania nad życiorysami świętych ujawniły, że spora część informacji na ich temat, które w średniowieczu uchodziły za niepodważalną prawdę, miało swoje źródło w późniejszych, niekiedy na poły fantastycznych żywotach i popularnych relacjach o cudach. O św. Małgorzacie wiadomo niewiele. Żyła na przełomie III i IV wieku w Antiochii na Bliskim Wschodzie i była nawróconą na chrześcijaństwo córką pogańskiego kapłana. W okresie tzw. prześladowań Dioklecjana obdarzył ja uczuciem wpływowy Rzymianin, którego odtrąciła oświadczając, że poświęciła się Chrystusowi. Zamknięta w więzieniu, była torturowana i została w końcu uśmiercona. Smok, który zwykle jej towarzyszy obrazuje szatana, który kusząc ją w więzieniu został przez św. Małgorzatę pokonany dzięki znakowi krzyża. Połączona z krzyżem palma widoczna w rzeźbie świdnickiej symbolizuje męczeństwo świętej.