Św. Jan Chrzciciel

Opis: Całopostaciowe, w dużym stopniu pełne, ścięte z tyłu i głęboko wydrążone przedstawienie stojącego Św. Jana Chrzciciela ustawione na konsoli zawieszonej na filarze. Konsola wydatna, ozdobiona od przodu masywnym wolutowym kartuszem poprzedzonym od dołu rodzajem podwieszonej rowkowanej „muszli” (ten element nie zachował się do czasów najnowszej konserwacji i został zrekonstruowany na wzór oryginalnych widocznych przy innych figurach). Kartusz z boków dekorowany liśćmi; w jego centrum owalna tablica ze złotym napisem na czerwonym tle: „In honorem | S. JOAN[N]IS BAP: | TISTAE.”. Ponad kartuszem górna część konsoli, wieloboczna, profilowana w formie gzymsu, pokryta brązową marmoryzacją. Na górnej powierzchni konsoli dodatkowa podstawa pod figurę w formie grubej płyty. Obok tej płyty, na górnej części konsoli ustawione częściowo połączone z rzeźbą nieduże elementy, zaznaczające w umowny sposób pejzaż: po lewej (od patrzącego) widać małe drzewko i skałki (w postaci wielobocznych brył kamienia), po prawej skałki, które „podchodzą” do góry i łączą się z podobnymi skałkami umieszczonymi już na podstawie pod figurę, pod lewą stopą świętego i lewą nogą baranka; jeszcze bardziej na prawo, na tle ściany kościoła pnie się drzewko o bardzo długim cienki pniu zakończonym u góry mało wydatną koroną z liści – te dość ograniczone motywy (wątłe drzewka, skałki) mają niewątpliwie interpretować pustkowie, na którym przebywał św. Jan. Święty dość mocno poruszony, całą postacią zwrócony nieco w lewą (heraldycznie) stronę, z lewą nogą ugiętą w kolanie, wysuniętą ku przodowi i stopą wspartą na skałkach – przez co usytuowaną nieco wyżej niż prawa stopa. Prawa noga wyprostowana, częściowo cofnięta w stosunku do lewej, zakryta szatą świętego. Obie stopy bose. Głowa świętego obrócona w tym samym kierunku co jego korpus, nieznacznie pochylona. Twarz mężczyzny w średnim wieku, w intencji rzeźbiarza raczej dość młodego, pociągła, o głęboko rzeźbionych rysach, z długim nosem i zmarszczonym czołem. Włosy świętego gęste, w lokach, długie opadające z tyłu na szyję (pojedynczy lok także z przodu na lewy bark). Od dołu twarz okolona średnio długim zarostem. Święty w lewej ręce odsuniętej w bok od ciała, w dłoni widocznej na wysokości klatki piersiowej trzyma krzyż o bardzo długim dolnym ramieniu, ustawionym ukośnie i wspartym o podstawę figury. Wokół górnej części krzyża owinięta biała wstęga ze złotym napisem „ECCE AGNVS DEI”. Prawą dłonią trzymaną przez świętego z przodu na wysokości bioder, Jan dotyka łba baranka wspinającego się ku niemu przy lewej nodze. Święty ubrany w skłębione szaty odsłaniające część ciała: muskularny tors (na środku kępka włosów?) i lewą nogę powyżej kolana. Szaty spodnie o trudnym do prześledzenia przebiegu. Wierzchnie okrycie stanowi przerzucona przez przedramiona szata z wielbłądziej sierści. Rzeźba w białym kolorze polerowanego gruntu z drobnymi złotymi elementami: na konsoli z krawędziami wolutowych form kartusza oraz niektórymi drobnymi listkami; na szacie świętego z wełny wielbłądziej z obramieniami; ponadto złote są: krzyż i kopytka baranka. Skałki (grunt) u stóp świętego i u podstawy drzewek brązowe.

Historia: Figura jest jedną z dziewięciu rzeźb świętych ustawionych z inicjatywy jezuitów w 1710 roku na konsolach zawieszonych na filarach nawy głównej. Każda z rzeźb ufundowana została przez inną osobę – wykonanie figury Św. Jana Chrzciciela sfinansował świdnicki radny Sommerfeld na pamiątkę kaplicy pod wezwaniem tego świętego usytuowanej przy Bramie Łuczniczej.

Charakterystyka: Jezuici, aby nawiązać do katolickiej, średniowiecznej przeszłości Świdnicy postanowili, że każda figura przedstawiać będzie patrona jednej z kaplic ustawionych przy bramach prowadzących do miasta. Wzniesienie jednej z kaplic pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela nie dziwi, gdyż był to jeden z najbardziej popularnych świętych w dziejach Kościoła. Św. Jan, urodzony niedługo przed Chrystusem, cudownie poczęty syn będących już w podeszłym wieku Zachariasza i Elżbiety (zapewne krewnej Matki Jezusa), przebywał jako pustelnik na Pustyni Judzkiej w Ziemi Świętej. Uważany przez Jezusa za swojego bezpośredniego poprzednika ochrzcił Chrystusa. Uwięziony około 32 roku n.e. przez władcę Galilei (z nadania Rzymian) Heroda Antypasa, na skutek intryg jego żony Herodiady został skazany na śmierć przez ścięcie. Św. Jan na prośbę Jezusa dokonał jego chrztu w rzece Jordan – tzw. chrzest Janowy nie jest równoznaczny z chrztem stosowanym później w Kościele. Jest symbolem przemiany w życiu Chrystusa i rozpoczęcia realizacji jego misji. Św. Jan jest rozpoznawalny dzięki swojej fizjonomii (długim włosom, których nie strzygł), ubogiej odzieży (szorstka szata z wielbłądziej sierści była ubiorem biedaków) oraz dzięki figurze Baranka Bożego (Agnus Dei – tak bowiem św. Jan nazywał Jezusa nawiązując do starotestamentowej tradycji baranka jako ofiary składanej Bogu). Na koniec warto dodać, że św. Jan czczony jest także przez wyznawców islamu jako jeden z proroków wyprzedających najważniejszego – Mahometa.