Św. Stanisław wskrzesza Piotrowina

Opis: Rama obrazu, o kształcie pionowego prostokąta, w swej zasadniczej części zbudowana jest ze stosunkowo szerokich listew, tak wyprofilowanych, że stwarzają iluzję większej niż faktyczna głębi ramy. Na zewnątrz i od wewnątrz ramy oraz pośrodku, między szerszymi listwami w białym kolorze polerowanego gruntu, widoczne są trzy odmienne, wąskie, profilowane listwy złocone. Ujmowane przez nie listwy szersze są: wewnętrzna szersza i wklęsła oraz zewnętrzna, węższa, ustawiona płasko ku widzowi. Na obu tych listwach widać nałożone motywy ornamentalne rozmieszczone w granicach szerokości listew, płaskie, złote, z pofalowanych cienkich gałązek z listkami i nielicznymi kwiatkami; motywy roślinne uzupełniają zwoje mało urozmaiconych ornamentów z odcinków pręta o wolutowych zakończeniach. Opisane motywy występują blisko narożników oraz pośrodku bocznych i górnego odcinków ramy. Przy wymienionych trzech bokach ramy rozmieszczone na zewnątrz niej plastyczne, ażurowe „uszy” – zwoje liści akantu w białym kolorze polerowanego gruntu o dość suchej stylizacji, przeplecione z odcinkami dość wąskiej, złotej, poprzecznie rowkowanej wstęgi o końcach zawiniętych wolutowo; widać też nieliczne gałązki z kolistymi owocami i szabelkowate liście – oba motywy złote. Drobne fragmenty białych liści akantu nachodzą na zewnętrzną, płaską, białą listwę ramy – nieco powyżej poziomej osi obrazu. Zwój ornamentu przy krawędzi górnej, uzupełniony jest gałązkami z kwiatami i pękami złotych kulistych owoców (zapewne winnego grona). Ten zwój ukształtowano symetrycznie, a od góry na osi dodatkowo dekorowano podwyższającym go odcinkowym łukiem z listwy z fryzem zdobionym kimationem – ponad górną krawędzią tego łuku widać kwiaty. „Uszy” przy wszystkich trzech krawędziach posiadają zróżnicowaną szerokość i rozszerzają się na osiach. Przy dolnej krawędzi ramy, po bokach umieszczone dwie częściowo ażurowe, biało-złote girlandy, których zewnętrzne końce podczepione są do dolnych końców zwojów przy bocznych krawędziach ramy. Girlandy niemal symetryczne, zbudowane ze zróżnicowanych liści, rozetek i gałązek z kielichami kwiatowymi w kształcie dzwonków. Wewnętrzne końce girland doczepione są do symetrycznego kartusza z dwoma tarczami nałożonego pośrodku dolnego odcinka ramy. Kartusz górą występuje na pole obrazu, a dołem sięga poniżej linii girland, mocno odstaje od powierzchni ramy. Jego niezbyt liczne zdobienia rozmieszczone wokół tarcz herbowych są plastyczne i ażurowe, a ich krawędź zewnętrzna jest nieregularna. W centrum biało-złotego kartusza osadzone są dwie symetryczne względem siebie tarcze prostokątne, dołem zaokrąglone, o wcięciach na linii łuku odcinkowego przy zewnętrznych bokach. Tarcze obwiedzione są złotym wałkiem, na osiach u góry mają nałożone woluty; wałek zdobią także nieduże kokardy. Tarcza heraldycznie prawa z głównej pary (od strony patrzącego widoczna po lewej) zawiera herb opatów cysterskiego klasztoru w Krzeszowie – czteropolowy z dodatkowym, piątym polem tzw. sercowym. W polach heraldycznie prawym i heraldycznie lewym wyobrażono na błękitnym tle złote pastorały, które przekreślone są poprzecznymi belkami, wysadzanymi srebrzonymi diamentami (belki te nawiązują do białych i czerwonych elementów herbu św. Bernarda z Clairvaux). W polu sercowym umieszczony jest na złotym tle śląski orzeł czarnej barwy z przepaską na piersi. Pola heraldycznie lewe i heraldycznie prawe zawierają na tle czarnym przedstawienia skierowanego heraldyczne w prawo złotego lwa czeskiego za rombową, srebrną kratą. Nad opisaną tarczą widoczny jest klejnot, który tworzą złote mitra opacka (wysadzana kamieniami) i pastorał. Na drugiej z głównych tarcz obramowanych kartuszem (heraldycznie lewej – ale widocznej od patrzącego po prawej stronie) umieszczony został herb konwentu zakonnego w Krzeszowie: na błękitnym tle znajduje się ukośnie ustawiona tzw. belka św. Bernarda, wysadzana diamentami. Przestrzenie dwóch pól powstałe przez podział tarczy wypełnione są mniejszymi polami barwy błękitnej, otoczonymi złotą obwódką. W obu tarczach część powierzchni tła i motywów (niebieskich i czarnych) zdobiona jest w płytkim reliefie gęstymi zwojami mięsistych liści. Poniżej tej pary głównych tarcz znajduje się owalne pole poziome, zaokrąglone na końcach, w nacinanym poprzecznie złotym obramieniu (u dołu obramienia pola widać wyrastające z niego symetrycznie rozmieszczone dodatkowe motywy zaczerpnięte zapewne z ornamentu okuciowego). W polu tym na błękitnym tle rozmieszczono złote litery „D.A.&C.G.”. Wszystkie trzy tarcze obwiedzione z boków i od dołu (a także w przestrzeni między parą tarcz górnych a polem u dołu) mało wydatnymi zwojami wici akantowej o stosunkowo ostrej stylizacji i wolutami z nacinanej poprzecznie wstęgi. U dołu, pomiędzy dwoma głównymi tarczami, kompozycję tę dopełnia biała, uskrzydlona główka aniołka.

Historia: Niezwykle bogato zdobiona rama ujmuje wielkich rozmiarów obraz należący do rozmieszczonego na ścianach nawy cyklu poświęconego dwóm świętym patronom kościoła (i zarazem patronom krajów, z których się wywodzili): Stanisławowi biskupowi krakowskiemu i męczennikowi oraz Wacławowi księciu Czech i również męczennikowi. W ramę tu omawianą oprawiono obraz ukazujący najbardziej znany z cudów św. Stanisława: wskrzeszenie rycerza Piotra (Piotrowina). Cały cykl powstał z inicjatywy jezuitów, ale za wyjątkiem jednego obrazu wszystkie inne ufundowały osoby oraz instytucje (głównie kościelne) tylko sympatyzujące ze świdnickim kolegium.

Charakterystyka: Decyzja o wykonaniu dla świdnickiej świątyni wielkich malowideł ilustrujących życie jej patronów była oczywista ze względu na obecny w tym kościele żywy kult liturgiczny wymienionych świętych. Jezuici nie mogąc ze względu na trudności finansowe zlecić wykonania wszystkich niezbędnych dzieł ufundowali – być może dla przykładu – tylko jeden obraz. Wśród pozostałych dwa zlecili znani i wpływowi duchowni, zapewne przy udziale instytucji, którymi kierowali. Jak to jednoznacznie wskazują herby i litery umieszczone w kartuszu na ramie, fundatorem omawianego tu obrazu był przede wszystkim opat słynnego klasztoru cystersów w Krzeszowie na Śląsku – Dominicus Geyer. Jednak obecność równorzędnie potraktowanego herbu samego konwentu krzeszowskiego pozwoliła wybitnemu badaczowi historii Świdnicy Sobiesławowi Nowotnemu zinterpretować – nieco inaczej niż to czyniono dotychczas – skróty literowe widniejące na dodatkowym kartuszu poniżej herbów: „D. A. & C. G.”. Przywołany historyk najzupełniej słusznie widzi w tych literach skróty wyrazów: „Dominicus Abbas & Conventus Grissoviensis” („Dominik opat i konwent w Krzeszowie”). Taka interpretacja wydaje się zrozumiała, jeśli weźmie się pod uwagę, fakt że Geyer fundując wielki obraz do kościoła świdnickiego musiał przecież korzystać z zasobów niezwykle bogatego opactwa krzeszowskiego. Warto jednak pamiętać, iż decyzje w zakresie wydatkowania konkretnych sum z kasy klasztoru zawsze należały do opatów. Krzeszów miał jednak w czasach baroku wyjątkowe szczęście do wybitnych przełożonych. Dominicus Geyer (1662-1726), 42. opat w Krzeszowie, urodzony w rodzinie mieszczańskiej w Nysie, wychowany w szkołach jezuickich, wstąpił do zakonu cystersów w 1680 roku właśnie w Krzeszowie. Osiągnął wysoką pozycje profesora filozofii i teologii w swoim konwencie, ale powierzono mu też nadzór nad budową kościoła św. Józefa, drugiej świątyni opactwa. Wysoko oceniany przez współbraci w 1696 roku został jednogłośnie (przy własnym sprzeciwie) obrany opatem – stał się tym samym następca słynnego poprzednika Bernharda Rosy. Geyer swoją funkcję pełnił 30 lat i doskonale zapisał się w dziejach klasztoru powiększając jego majątek. Najbardziej znaną z licznych budowli wzniesionych z jego inicjatywy są niewątpliwie zachowane do dziś drewniane domy zbudowane w liczbie 12. (tzw. Dwunastu Apostołów) w Chełmsku Śląskim dla sprowadzonych w to miejsce z inicjatywy Geyera tkaczy. Opat krzeszowski przyjaźnił się bardzo z jezuitami świdnickimi, znane są jego ofiary dla konwentu i opieka nad kongregacją studencką. Do tych przejawów zainteresowania i sympatii opat dodał fundację wielkiego obrazu – jednego z najważniejszych w całym cyklu – dla jezuickiej świątyni.