Św. Piotr

Tytuł Figura Św. Piotr. Z cyklu dziewięciu figur przedstawiających patronów Świdnicy
Twórca Georg Leonhard Weber
Data powstania 1709-1710 rok
Wymiary wys. 238 cm
Materiał / technika drewno grunt polerowany (szypolen) w kolorze białym polichromia techniki stolarskie i snycerskie złocenia
Miejsce ekspozycji Nawa główna ściana północna na pierwszym idąc od wschodu filarze arkady międzynawowej

Opis podstawowy

Opis profesionalny

Figura, ustawiona na konsoli przymocowanej do ściany, przedstawia wyobrażonego w całej postaci Św. Piotra. Apostoł ukazany w lekko ożywionej pozie, jakby wygłaszał kazanie. Jego twarz okolona jest zarostem i włosami z charakterystycznym puklem nad łysiejącym czołem, z którym zwykle go przedstawiono; ubrany jest w obszerne, pofałdowane szaty. Piotr trzyma klucz, a u jego stóp ustawiono model kościoła. Figura jest w większości w białym kolorze polerowanego gruntu, złote są jedynie drobne jej elementy. Św. Piotr, jeden z Apostołów i najważniejszych uczniów Chrystusa jest rozpoznawalny poprzez atrybuty – klucz do Królestwa Bożego oraz kościół - stanowiący odniesie do słów skierowanych do św. Piotra przez Jezusa: „Ty jesteś Piotr [czyli Skała], i na tej Skale zbuduję Kościół mój, a bramy piekielne go nie przemogą”.

Opis: Całopostaciowe, w dużym stopniu pełne, ścięte z tyłu i głęboko wydrążone przedstawienie stojącego Św. Piotra ustawione na konsoli zawieszonej na filarze. Konsola wydatna, ozdobiona od przodu masywnym wolutowym kartuszem poprzedzonym od dołu rodzajem podwieszonej rowkowanej „muszli”. Kartusz z boków dekorowany liśćmi; w jego centrum owalna tablica ze złotym napisem na czerwonym tle: „In honorem | S. PETRI | Apostoli.”. Ponad kartuszem górna część konsoli, wieloboczna, profilowana w formie gzymsu, pokryta brązową marmoryzacją. Na górnej powierzchni konsoli dodatkowa podstawa pod figurę w formie grubej płyty. Święty lekko poruszony, całą postacią zwrócony nieco w prawą (heraldyczne) stronę (w kierunku nawy głównej katedry), z prawą nogą mocno wysuniętą do przodu, ugiętą w kolanie i wspartą stopą na lekkim podwyższeniu utworzonym przez położony w tym miejscu kawałek płyty (o podobnej grubości jak podstawa); obie stopy świętego bose. Górna część ciała św. Piotra od bioder wyraźniej skręcona w prawą (heraldycznie) stronę, a głowa jeszcze bardziej obrócona w tym kierunku. Twarz mężczyzny w sile wieku, okolona włosami z charakterystycznym lokiem nad czołem i zarostem z niezbyt długą brodą. Piotr prawą rękę zgiętą ma w łokciu, odsuniętą w bok od ciała, dłoń wzniesioną ku górze w retorycznym geście na wysokości twarzy – święty sprawia wrażenie przemawiającego (czy raczej wygłaszającego kazanie). Jego druga ręka wysunięta jest bardziej w przód, a w dłoni widocznej na wysokości bioder Piotr trzyma masywny klucz. Szaty Apostoła o charakterze „ponadczasowym” – widoczna spodnia szata i rodzaj zapiętego płaszcza z kołnierzem przy szyi. Obie szaty ułożone w sposób dynamiczny, bardzo bogato pofałdowane – co utrudnia prześledzenie ich przebiegu i odróżnienie od siebie. U dołu, z prawej (heraldycznie) strony świętego, na konsoli ustawiony wydatny model kościoła, potraktowanego dość realistycznie (z nawą nakrytą dwuspadowym dachem z bardzo wydatną kopułkową sygnaturką i półkolistą apsydą; okna kościoła zamknięte półkoliście z maswerkami; na elewacji kościoła ukazany portal). Rzeźba w białym kolorze polerowanego gruntu z drobnymi złotymi elementami: na konsoli z krawędziami wolutowych form kartusza oraz niektórymi drobnymi listkami; na szatach świętego obramieniami; ponadto złoty jest klucz i drobne detale na budynku kościoła.

Historia: Figura jest jedną z dziewięciu rzeźb świętych ustawionych z inicjatywy jezuitów w 1710 roku na konsolach zawieszonych na filarach nawy głównej. Każda z rzeźb ufundowana została przez inną osobę – wykonanie figury Św. Piotra sfinansował proboszcz Grodziszcza Petrus Kunze.

Charakterystyka: Jezuici, aby nawiązać do katolickiej, średniowiecznej przeszłości Świdnicy postanowili, że każda figura przedstawiać będzie patrona jednej z kaplic ustawionych przy bramach prowadzonych do miasta. Opisywany posąg odwołuje się do kaplicy p.w. śś. Piotra i Pawła stojącej przy Bramie Św. Piotra. Przedstawiony w figurze Apostoł, jeden z najważniejszych uczniów Chrystusa jest rozpoznawalny zarówno przez typową dla niego fizjonomię (z charakterystycznym lokiem włosów na wysokim, łysiejącym czole), jak i poprzez atrybuty – jeden z kluczy do Królestwa Bożego oraz kościół – stanowiący odniesie do słów skierowanych do św. Piotra przez Jezusa: „Ty jesteś Piotr [czyli Skała], i na tej Skale zbuduję Kościół mój, a bramy piekielne go nie przemogą”.

Bibliografia

Literatura (w wyborze, w układzie chronologicznym, z uwzględnieniem pozycji wzmiankujących cały zespół figur, a nie pojedyncze przedstawienia, których nie wymieniają – jest to zaznaczone uwagą w nawiasie trójkątnym na końcu zapisu - ; jeśli ta uwaga została pominięta oznacza to, że w danej publikacji wymieniono wszystkie figury, każdą określając tytułem przedstawienia – w tym figurę omawianą w nocie, co nie jest osobno zaznaczone; jeśli jest podana s. ewentualnie nr il. [z notatką identyfikującą przedstawienie] to oznacza, że opracowana w nocie figura jest uwzględniona w danej publikacji, a nie są wymienione lub zreprodukowane wszystkie inne figury, albo wzmiankowana jest tylko ich część):

Hermann Hoffmann, Die Jesuiten in Schweidnitz, Schweidnitz 1930 (Zur Schlesischen Kirchengeschichte, Nr 3), s. 153.

Erich Wiese, Thomas Weisfeldt, ein nordischer Barockbildhauer in Schlesien, „Jahrbuch der Preussischen Kunstsammlungen“, Bd. 55, 1934, s. 79 .

Edmund Wilhelm Braun, Studien zur schlesischen Barockplastik. II. Die Künstlerische Entwicklung des Schweidnitzer Bildhauers Georg Leonhard Weber bis 1725, „Kunst und Denkmalpflege in Schlesien“, Bd. 2, 1939, s. 128-129 .

Danuta Ostowska, Jerzy Leonard Weber rzeźbiarz śląski epoki baroku, „Roczniki Sztuki Śląskiej” T. II, 1963, s. 97-98.

Danuta Ostowska, Zespół rzeźbiarski w Konarach, „Roczniki Sztuki Śląskiej, T. IV, 1967, s. 218 .

Danuta Ostowska, Rzeźba śląska 1650-1770. Katalog wystawy, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, Wrocław 1969 .

Danuta Hanulanka, Świdnica, Wydanie II poprawione i uzupełnione, [seria: „Śląsk w Zabytkach Sztuki”, pod redakcją T. Broniewskiego i M. Zlata], Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1973, s. 88-89.

Konstanty Kalinowski, Rzeźba barokowa na Śląsku, Warszawa 1986, s. 180-181, przypisy 251-252 na s. 225.

Edmund Nawrocki, Kościół parafialny św. Stanisława i św. Wacława w Świdnicy. Przewodnik, Świdnica 1990, s. 23-24.

Teatr i mistyka. Rzeźba barokowa pomiędzy Zachodem a Wschodem, [katalog wystawy], Poznań, Muzeum Narodowe, czerwiec – sierpień 1993, Katalog pod redakcją Konstantego Kalinowskiego, Poznań 1993, [edycja polsko-angielska], s. I.104 - notę biograficzną Jerzego Leonarda Webera opracował Konstanty Kalinowski .

Dariusz Galewski, Kościół Jezuitów w Świdnicy na tle pozostałych gotyckich świątyń prowincji czeskiej Towarzystwa Jezusowego [w:] Śląsk i Czechy. Wspólne drogi sztuki, Materiały konferencji naukowej dedykowane Profesorowi Janowi Wrabecowi, [seria: „Acta Universitatis Wratislaviensis” No 2953, „Historia Sztuki” XXIV], Wrocław 2007, s. 263.

Sobiesław Nowotny, Przewodnik po świdnickiej katedrze, Autor zdjęć Mariusz Barcicki, Świdnica 2009, s. 70-71.

Dariusz Galewski, Jezuici wobec tradycji średniowiecznej. Barokizacje kościołów w Kłodzku, Świdnicy, Jeleniej Górze i Żaganiu, [seria: „Ars Vetus et Nova”, Redaktor serii W. Bałus, T. XXXVI], Kraków 2012, s. 195 i 222.

Barbara Skoczylas-Stadnik [tekst], Franciszek Grzywacz [fotografie], Katedra świdnicka perłą Dolnego Śląska, Legnica 2016, s. 32 i 34-35 (il. z podpisami), figura Św. Piotra – il. górna prawa na s. 35.

Artur Kolbiarz, Michael Klahr Starszy, Paul Stralano i rzeźba barokowa w Świdnicy. Nowe uwagi na temat edukacji artystycznej Klahra, „Roczniki Sztuki Śląskiej”, T. XXVII, 2018, s. 147 .